Afetler, tarih boyunca toplumların sosyal, ekonomik ve mekânsal yapısını derinden etkileyen en kritik olaylar arasında yer almıştır. Türkiye, jeolojik ve coğrafi konumu nedeniyle deprem, sel, heyelan, orman yangını ve kuraklık gibi çok sayıda afet türüne yüksek düzeyde maruz kalan ülkelerden biridir. Bu afetler yalnızca fiziksel yıkımlara değil; aynı zamanda can kayıplarına, ekonomik zararlara ve uzun vadeli toplumsal travmalara yol açmaktadır.
Geleneksel afet yönetimi yaklaşımları uzun yıllar boyunca afet sonrası müdahale ve iyileştirme süreçlerine odaklanmış; ancak artan riskler ve teknolojik gelişmeler, afet öncesi hazırlık ve erken uyarı sistemlerinin önemini ön plana çıkarmıştır. Bu kapsamda özellikle son yıllarda, afet risklerinin azaltılması, erken tespiti ve hızlı müdahalesine yönelik ulusal ve uluslararası ölçekte çok sayıda çalışma yürütülmektedir.
Türkiye’de afet yönetimi alanında; AFAD başta olmak üzere kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve akademik yapılar tarafından erken uyarı sistemleri, risk analizleri ve farkındalık projeleri geliştirilmiştir. Deprem erken uyarı sistemleri, meteorolojik izleme ağları, orman yangını tahmin sistemleri ve heyelan izleme çözümleri bu çalışmaların başlıca örnekleri arasında yer almaktadır.
Teknolojinin gelişimi ile birlikte büyük veri, sensör ağları, uydu sistemleri ve gerçek zamanlı izleme altyapılarından elde edilen verilerin anlamlandırılması ihtiyacı doğmuş; bu noktada yapay zekâ teknolojileri afet yönetiminde stratejik bir araç haline gelmiştir. Makine öğrenmesi ve derin öğrenme algoritmaları sayesinde afetlerin oluşumuna ilişkin erken belirtiler analiz edilmekte, risk haritaları oluşturulmakta ve olası senaryolar önceden tahmin edilebilmektedir.
Ancak yapay zekâ destekli afet erken uyarı sistemlerinin etkin biçimde kullanılabilmesi; yalnızca teknolojik altyapı ile değil, kurumlar arası veri entegrasyonu, akademik iş birlikleri ve toplumsal farkındalık düzeyi ile doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle kamu, akademi ve özel sektörün ortak platformlarda bilgi paylaşımı yapması ve stratejik yol haritaları geliştirmesi kritik önem taşımaktadır.
Bu ihtiyaçtan hareketle planlanan “Yapay Zekâ Tabanlı Afet Erken Uyarı Sistemleri Kullanımı ve Afet Yönetimi ve Farkındalığı” temalı çalıştay; afet yönetiminde yapay zekâ uygulamalarının mevcut durumunu değerlendirmek, paydaşlar arası iş birliğini güçlendirmek ve toplumsal farkındalığı artırmaya yönelik bilimsel ve teknik bir tartışma zemini oluşturmak amacıyla kurgulanmıştır.